GAZA : Na gijzeling en geweld nu Vrede ?

Na de eerste Intifada (opstand van stenen gooiende kinderen) was ik voor het eerst in Gaza. De Gaza-strip is een overbevolkte strook land langs de Middenlandse Zee met de historische stad Gaza naast een paar kleinere steden en diverse kampen waarin Palestijnse vluchtelingen leven die in 1948 verdreven werden uit hun dorpen en steden bij de oprichting van de staat Israël. De mensen in Gaza gingen werken in Israël voor zover dat toen nog mogelijk was. De Gazastrook werd aan landzijde immers omheind door prikkeldraad en de toegang werd streng gecontroleerd. De toestand in Gaza was deprimerend. Een groot deel van de bevolking was aangewezen op voedsel van de Verenigde Naties. In de overbevolkte kampen stapelde het vuil zich op, het rioolwater vormde stinkende poelen. De mensen verfoeiden de bezetting en de oudsten droomden nog van hun thuis en hun appelsienen bomen; de jongeren hoopten op een eigen staat.

In April 2008 ging ik er terug met een delegatie van de Vredesbeweging olv Pax Christi. De prikkeldraad was vervangen door 4 meter hoge betonmuren, bewaakt door camera’s en gewapende soldaten. Nabij de muur waren alle gebouwen platgelegd door buldozers. Van rondlopen in de straten van Gaza en een bezoek brengen aan vluchtelingenkampen was geen sprake. Te onveilig. We bezochten een buitenwijk waar het Israëlische leger een paar weken tevoren met tanks was binnengedrongen en alles had verwoest. Israëlische scherpschutters hadden vanuit de inbeslag genomen woning de omgeving onder vuur genomen. We spraken met kinderen die het overleefden, met gewonden en nabestaanden. Ondanks de vele doden had dit incident bij ons de kranten niet gehaald. We ontmoetten de boeren die geen bloemen meer konden exporteren, de dokters die geen medicijnen meer hadden, de leraars van de overbevolkte en armoedige scholen onder VN-bestuur. De bedrijfjes lagen stil bij gebrek aan aanvoer van materiaal en de pompen voor autobrandstof waren gesloten. Het economisch leven werd verstikt door de Israëlische boycot en de wereld zweeg. De bevolking van Gaza , anderhalf miljoen mensen, zaten als ratten in de val. Wij drongen aan op humanitaire maatregelen en beseften dat deze toestand niet kon blijven duren.

Sindsdien werd het alleen maar erger. Beschietingen door Hamas lokten represailles uit van het Israëlische leger. Op 5 November 2008 werden de toegangen naar Gaza afgesloten. Terwijl 750.000 mensen aangewezen zijn op voedselhulp werden slechts 5 vrachtwagens toegelaten. Op 19 December hervat Hamas het gewapend verzet. De bevolking moet het stellen zonder gas, electriciteit, diesel. Op 27 December zet Israël een militair offensief in met genadeloze bombardementen op Gaza. De bevolking kan geen kant op. De zogenaamde precisiebombardementen maken 1300 slachtoffers waaronder meer dan 400 kinderen. Er zijn nog zo’n 5000 gewonden. Een groot deel van van de infrastructuur is verwoest, niet alleen de overheidsgebouwen maar ook scholen, klinieken, waterzuiveringsinstallaties enz. Israël stopt het offensief op 20 januari, de dag dat president Obama de eed aflegt in de Verenigde Staten. Het buitensporig geweld van Israël werd niet veroordeeld, het werd zelfverdediging genoemd.

En nu de vrede? De wapens zwijgen voorlopig maar een duurzame en rechtvaardige vrede lijkt verderaf dan ooit. Toch is dat de droom van de mensen in Gaza. Maar wij kunnen die vrede zelf niet bewerken. Ondanks de militaire overmacht van Israël kan de Palestijnse bevolking haar lot niet lijdzaam blijven ondergaan. Verdrijving, militaire bezetting, kolonisatie, het heeft de hoop op een normaal leven in eigen land niet gedoofd. De raketaanvallen van Hamas op doelwitten in Israël zullen de verwezenlijking van die droom niet dichterbij brengen. Op humanitair gebied keuren we ze volledig af. Militair gezien leveren ze enkel een voorwendsel voor Israël om met veel militaire macht te riposteren. Als democratisch verkozen bestuur heeft Hamas andere troeven om zich als gesprekspartner te laten erkennen. Heeft de PLO destijds niet dezelfde weg afgelegd door geweld af te zweren? Het is immers duidelijk dat naast de PLO ook Hamas zal moeten betrokken worden bij een gesprek over duurzame vrede. De internationale gemeenschap, inbegrepen de Arabische landen zullen dit moeten aanvaarden.

Maar onze houding tov Israël kan niet dezelfde blijven. Het geweld van Israël tegenover de Palestijnen in Gaza kan niet verontschuldgd worden door de aanvallen van Hamas (dat oorspronkelijk door Israël werd gesteund tegen de PLO). Dat geweld moet als buitensporig beschouwd worden en dus afgekeurd. Het militair offensief werd trouwens voorafgegaan door een periode van blokkade, wat neerkwam op een gijzeling van de bevolking van Gaza, sedert september 2007.

De Belgische regering en de hele Europese Unie moet dit buitensporig geweld veroordelen, de associatieverdragen met Israël opzeggen wegens schending van de artikels die handelen over de mensenrechten. Het staakt-het-vuren moet omgezet worden in een duurzaam bestand waarin zowel Israël als Hamas betrokken worden en waarbij een VN-vredesmacht toeziet op de naleving ervan. De wederopbouw van de infrastructuur in Gaza met de medewerking van Israël en de internationale gemeenschap moet in perspectief staan van de ontwikkeling van een eigen staat voor de Palestijnen. Zolang hen immers het recht op een eigen staat wordt ontzegd, zullen Palestijnen zich tot verzet opgeroepen voelen.

Israël moet zich realiseren dat militaire overheersing van Gaza en de Westelijke Jordaanoever nooit tot echte veiligheid voor zijn eigen inwoners kan leiden. De Palestijnen hebben eveneens recht op economische ontwikkeling, op een normaal sociaal leven. Hen werd de oprichting van een Palestijnse staat naast de staat Israël beloofd maar in de praktijk maakt Israël deze twee-staten oplossing onmogelijk door de vele Joodse kolonies op de Palestijnse Westbank en de gijzeling van de Gaza.

Vermits Israël de Palestijnse staat blijft saboteren moet de vraag gesteld worden of het bereid is de Palestijnen als gelijkberechtigde burgers van de eigen staat te erkennen en met hen de macht te delen. Het huidige apartheidssysteem dat de Palestijnen elk zelfbeschikkingrecht ontzegt, kan niet tot een rechtwaardige en duurzame vrede leiden.

Nelly Maes (SLP)
Ere-volksvertegenwoordiger
Voorzitter Europese Vrije Alliantie (EVA)