Laten CD&V, OpenVLD en SP.A eindelijk eerlijk zijn en zichzelf opheffen

In haar editie van woensdag pleit uw krant voor minder politieke partijen omdat het land anders “overdreven gepolitiseerd raakt en er onefficiënt bestuur is”. Nochtans kende ons land in de laatste verkiezingen enkel “grote blokken” die zich aan de kiezer aanboden. Was er dan de laatste maanden wél efficiënt bestuur? Was er de laatste maanden geen zweem van politisering in de gerechtelijke kringen? Niet minder politieke partijen zijn de oplossing, wel een radicaal andere politiek is nodig.

Waarom zou een diversiteit van meningen in een parlement verlammend werken? In Nederland zijn er in de tweede kamer liefst 11 partijen die afgevaardigden hebben. Loopt het daar dan allemaal in het honderd? Of was het net België die de laatste 20 maanden op alle buitenlandse dagbladen stond met de ene crisis na de andere. Meer nog: het Sociaal-Liberalisme, die sommigen in Vlaanderen uit de parlementen willen houden, is er al jaren een interessante bron van politieke vernieuwing. D66 komt in Nederland van een peiling van 0 zetels met 3 in het parlement en telt vandaag in een peiling tot 15 zetels van de 150. Maar ook Det Radikale Venstre in Denemarken of Les Radicaux in Frankrijk doen het bijzonder goed. Moet hun mond gesnoerd worden? Mag hun stem niet meer in het parlement vertolkt worden? Blijkbaar wil men dat bij ons dus wel. De kiesdrempel is daar een sprekend voorbeeld van. Het is een aanslag op verandering en vernieuwing.

De diversiteit van meningen, het georganiseerde meningsverschil, in het parlement is de essentie van onze democratie. Zijn landen waar twee partijen dan domineren geen democratieën? Toch wel, alleen is hun systeem compleet anders dan het onze. Zo heb je in Groot-Brittanië het first past the post-systeem: degene die over de relatieve meerderheid beschikt vertegenwoordigt deze regio in het parlement. De partijdiscipline is echter veel minder uitgesproken omdat het parlementslid rechtstreeks verkozen is door de meerderheid van zijn regio. Hij of zij staat dus ongelooflijk sterk. Het is zijn of haar zetel en men is enkel aan zijn kiezers verantwoording verschuldigd, niet aan zijn partij. Zo zorg je dat er een diversiteit van meningen aan bod komen in het parlement. Men moet niet slaafs in het gelid lopen van zijn partij.

Ik wil dus zeker geen proportioneel systeem zoals het Belgische met slechts drie grote partijen. Dan beslissen de partijvoorzitters en de partij alles: de almachtige partijbureaus dicteren de wet en rammen ze door de strot van de achterban. Dan heeft de kiezer geen enkele invloed meer over wie in het parlement komt. En heeft de verkozene geen enkele mogelijkheid meer om een afwijkende mening te uiten. En het moet net omgekeerd. Elke kiezer heeft de volle vrijheid om aan de kandidaat van zijn keuze een volmacht te geven om zijn of haar standpunt te verdedigen in het parlement. Hoe beter de vrije keuze is gewaarborgd, hoe meer die stem het verschil kan maken. Dat is democratie, niet een systeem waar een klein clubje in een partij alles dicteert en dirigeert. Zo had de SP.a de laatste dagen veel weg van een stoomketel. Elk zuchtje kritiek werd toegedekt. Het is niet aan mij om anderen de les te spellen, maar Caroline Gennez zou er goed aan doen om het ventiel van ongenoegen in haar partij eens helemaal open te draaien anders vliegt het deksel er straks nog af.

En zelfs indien het waar zou zijn dat slechts een handvol partijen beter zou zijn voor de democratie (wat ik dus niet echt geloof) waarom kijkt iedereen dan naar de kleine partijen? Het zijn toch de drie grote traditionele partijen die de voorbije decennia hebben aangetoond dat hun recepten niet meer werken. Het zou dus niet meer dan logisch zijn dat CD&V, Open VLD en S.PA de gepaste conclusies trekken en zichzelf opheffen. Het is juist: beter bestuur is hoog nodig. Maar alleen nieuwe, ongebonden partijen die losstaan van hun vakbond of werkgeversorganisatie hebben kans op slagen.

Welke fundamentele oplossingen hebben de mastodontpartijen al bedacht of aangereikt? Het kleinste kind kan zien dat de vele en dringende problemen telkens opnieuw op de regeringstafel verschijnen, maar nooit zijn opgelost. Waarom? Heel eenvoudig omdat hun denkkader totaal is voorbijgestreefd is. Ze bedienen zich nog steeds van recepten van de vorige eeuw (en vroeger) en durven niet kiezen voor innovatie. Het beleid van de jaren ’80 is helemaal terug: instabiele regeringen, halve regeringswissels, compleet immobilisme, een communautaire blokkering en budgettaire ontsporingen. En net omdat we het twintig jaar geleden al eens meemaakten, weten we hoe het zal aflopen, en wie uiteindelijk de rekening zal betalen voor het politieke gepruts. Blijkbaar vinden de drie groten het van veel groter belang om verkiezingen te winnen en hun macht te bestendigen dan daadwerkelijk met die macht iets aan te vangen en het land echt te besturen.

Als Sociaal-Liberalen willen we op een pragmatische manier aan politiek doen: het probleem detecteren en er een oplossing voor uittekenen. We doen dat niet vanuit een verkramptheid van een vastgeroest dogmatisch denken, maar willen net verandering stimuleren en aanmoedigen. Immobilisme doodt immers alles, vooral creatieve en innovatieve krachten. Of je het nu graag hebt of niet: onze wereld evolueert met de kracht en de snelheid van een wervelstorm. Je kan je daar dus maar beter op instellen. Dit niet doen is de volgende generaties – onze kinderen en kleinkinderen dus – opzadelen met een onverantwoord hoge historische schuld. Schuldig verzuim, heet dat dan.

Laat ons dus ernstig blijven: het parlement beperken tot slechts 3 oude vastgeroeste ideologiën is toch weinig uitdagend, om niet te zeggen redelijk bekrompen. Natuurlijk zouden wetten nog gemakkelijker gestemd worden met slechts één partij in het parlement. Maar we willen toch ook geen perslandschap met maar één krant, die we dan nog liefst “De Waarheid” kunnen noemen. Of moeten we de kranten die flirten met een leesbereik van 5 procent ook laten verdwijnen of verplichten op te gaan in één groot allegaartje? Trouwens, echte waarheid is als schoonheid: ze verschijnt in fijne nuances en kleurrijke schakeringen.

Geert Lambert,
voorzitter Sociaal-Liberale Partij SLP