Zonet, om klokslag twaalf uur, ging niet alleen het nieuwe jaar van start, maar ook een nieuwe politieke partij. De Sociaal-Liberale Partij wordt boven de doopvont gehouden op een moment dat het politieke landschap in België verworden is tot een onwerkbaar kluwen. De nieuwe partij presenteert zich als een echt alternatief voor de klassieke partijen waarvoor de macht blijkbaar geen middel is om iets te verwezenlijken, maar verheven is tot doel op zich. SLP stelt niet alleen de methodes van de Belgische en Vlaamse politiek in vraag, maar geeft ook antwoorden.
We kondigen vandaag geen loutere naamsverandering aan: het totstandkomen van de Sociaal-Liberale Partij is veel meer dan een cosmetische opsmukoperatie. Het is het logische sluitstuk van de grote veranderingen die de laatste maanden hebben plaatsgevonden bij VlaamsProgressieven. Veranderingen die tot gevolg hebben dat er vandaag wel degelijk sprake is van een andere en nieuwe partij.
Voor de eerste keer kunnen we als partij radicaal en zonder kanttekeningen voor een volwaardig sociaal-liberaal verhaal gaan, dat zich echt onderscheidt van de bestaande klassieke partijen. Voor het eerst hebben we ook niet de ambitie om krampachtig mee te spelen in het klassieke politieke spel waarin de macht verdeeld wordt onder de grote partijen. Het is de laatste twee jaar duidelijk geworden dat dit spel geen antwoorden meer kan bieden op de noden van de samenleving anno 2009. Natuurlijk is de Sociaal-Liberale Partij ook wat politiek personeel betreft een andere partij dan VlaamsProgressieven. De mensen die zich niet volop achter het sociaal-liberalisme konden scharen én diegenen die nog steeds denken dat de grote, klassieke partijen nog in staat zijn om onze samenleving vorm te geven, hebben andere oorden opgezocht. Dat geeft de nieuwe partij de kans om radicaal voor een wervend verhaal te gaan.
Als Sociaal-liberalen (ook links-liberalen of progressief liberalen genoemd) geloven wij in de kracht van mensen. Zo streven we naar een maximale zelfstandigheid van mensen. De sleutel van de vooruitgang ligt immers bij de bevolking, de overheid moet zich daarbij aansluiten en vooral de omstandigheden creëren opdat mensen zichzelf zouden kunnen ontplooien. Een slimme overheid moet ervoor zorgen dat de kracht, vindingrijkheid en creativiteit van mensen ruimte krijgen.
Maar de vrijheid die mensen krijgen, geeft hen tegelijk ook verantwoordelijkheid voor zichzelf en de gemeenschap. Voor ons geen recht van de sterkste. Sociaal-liberalen vragen van iedereen een engagement voor de samenleving, maar we zijn graag bereid die inzet ook te belonen.
Een samenleving is pas rechtvaardig als ze de gelijke kansen op ontplooiing en participatie van elk individu maximaal waarborgt. Een sociaal-liberale visie impliceert dus een sterke overheid die via onderwijs, welzijn, cultuur, migratiebegeleiding, tewerkstelling- en welzijnsbeleid ook kansarme individuen en groepen de mogelijkheid geeft zijn of haar leven zinvol in te richten. Een rechtvaardige overheid is dus een actieve overheid.
Sociaal-Liberalen zijn toekomstgericht. De aarde is niet van ons en is geen consumptieartikel. We moeten dus stoppen met het uitputten en vervuilen van onze leefomgeving. Duurzame ontwikkeling is bij ons dan ook een sleutelbegrip. Bij alle overheidsinitiatieven moeten we steeds de vraag stellen of we de nieuwe generaties er niet mee belasten. Deze mogen immers nooit het kind van de rekening worden.
Schaamte. Dat woord vat wellicht best het gevoel dat wij – en wellicht velen met ons – overhouden aan het politieke schouwspel van de afgelopen jaren. De politiek leek enkel met zichzelf bezig, en de laatste maanden was dat voor VlaamsProgressieven niet anders. Het oplossend vermogen van de traditionele partijen voor de vele en dringende problemen waarmee we als samenleving geconfronteerd worden (de vergrijzing, de aftakelende sociale zekerheid, de staatsschuld, het klimaatprobleem, de mobiliteit), bleek nihil. Verder vooruitzien dan de volgende verkiezingen schijnt niet eens een optie te zijn.
Voor sociaal-liberalen is immobilisme zowat de ergste nachtmerrie denkbaar. Want in een wereld die evolueert met de kracht en de snelheid van een wervelstorm, betekent stilstaan achteruitgaan. De traditionele partijen die mee verantwoordelijk zijn voor het immobilisme van de afgelopen jaren dragen dan ook een verpletterende verantwoordelijkheid. Zij zadelen de volgende generaties – onze kinderen en kleinkinderen dus – op met een onverantwoord hoge historische schuld. Schuldig verzuim, heet dat dan.
De traditionele politieke partijen schuwen noodzakelijke hervormingen van ons sociaal systeem. Dat sociaal systeem wordt daardoor elke dag weer een stuk asocialer.
Als sociaal-liberalen ijveren we voor een vooruitziend beleid wars van dogma’s. We bepleiten een fundamentele hervorming van ons pensioenstelsel, een loonpolitiek waarbij anciënniteit niet langer de belangrijkste factor is, een hervorming van de index en het wegwerken van werkloosheidsvallen door onder meer gratis en flexibele kinderopvang.
Politici moeten een samenleving doen leven en niet aan hen binden. Nochtans is dat hetgeen nu al jaren in ons landje gebeurt: trouw aan zijn of haar zuil benoemt men liever iemand van de eigen kleur dan iemand die objectief hoger werd ingeschat. En dan maar klagen dat ambtenaren “ambetantenaren” zijn, of dat onze administraties vaak niet efficiënt werken. Ze beloven je om de benoemingen te objectiveren… maar doen alles om diegenen die “objectief moeten benoemen” toch maar politiek te benoemen.
Het is hoog tijd om het radicaal anders te doen. De mank lopende informatisering van de overheidsdiensten moet een prioriteit worden voor een efficiënte overheid. Objectieve benoemingsprocedures moeten op elk niveau ingang vinden én afgedwongen kunnen worden. Vaste benoemingen zijn als het aan ons ligt verleden tijd, net als de provincies, de senaat en een aantal internationale instellingen die zichzelf in leven houden. De Belgische federale staat zoals we die vandaag kennen bewijst elke dag opnieuw zijn nutteloosheid. SLP pleit ervoor om de instellingen op een wit blad papier opnieuw uit te tekenen, met een efficiënte overheid als eerste criterium. België kan via art. 35 van de grondwet omgevormd worden tot een confederatie.
Mensen die ondernemen stuwen een samenleving vooruit. Ze creëren banen en zorgen voor welvaart. Een overheid mag dan ook geen obstakel zijn bij het ondernemen, maar moet steun op maat aanbieden. Mensen die het hoofd boven het maaiveld uitsteken moet je het hoofd niet afhakken, maar net stimuleren. Door hulp op maat aan te bieden bijvoorbeeld. Of door het afschaffen van overbodige bureaucratische wetgeving en door één enkel loket aan te bieden waar ondernemers terecht kunnen met al hun vragen.
SLP vertrouwt niet blind op de onzichtbare hand, en pleit voor sterke regulatoren voor de energie- of de banksector, die niet bevolkt worden door christendemocraten, socialisten en liberalen maar door onafhankelijke experts. SLP wil de actieve ondersteuning van innoverende starters. Milieugerichte O&O moet in de komende jaren een sterke bedrijfstak worden in Vlaanderen, zoniet missen we de boot van de nieuwe economie. Bijna nergens in de wereld wordt werk zo zwaar belast als bij ons, maar andere vormen van inkomsten belasten we soms helemaal niet. Een grondige hervorming van onze belastingen is noodzakelijk voor een bloeiende economie.
Of je nu worstelt met een handicap of jong, vrouw, holebi of allochtoon bent: vroeg of laat en op één of andere manier behoren we allemaal wel tot een minderheid. Laat ons nu eindelijk eens verstandig omgaan met die diversiteit. Natuurlijk zorgt het samenleven van culturen wel eens voor spanningen. Praten met en luisteren naar elkaar, duidelijke grenzen stellen en wederzijds respect: dat zijn onze sleutelwoorden. Radicaal gelijke kansen realiseren voor iedereen. Er voor zorgen dat niet je afkomst telt, wel je inzet.
Als het slecht gaat met de wereld, deelt iederéén in de klappen. En die klappen kunnen we alleen opvangen door grensoverschrijdend naar oplossingen te zoeken. De hoogste tijd dus voor een democratischer, socialer en efficiënter Europa dat respect opbrengt voor de culturele en economische identiteit van de regio’s. De hoogste tijd ook voor een nieuwe generatie politici die mondiale armoede erkent als de grootste schandvlek van onze tijd.
Het is daarom de hoogste tijd voor een nieuwe generatie politici die internationale thema’s vooraan op de nationale politieke agenda durft te plaatsen. Zelfs al – zo luidt het nauwelijks verholen binnen de traditionele partijen – ‘liggen de mensen daar niet wakker van’ en ‘levert dat geen stemmen op’. Dat cynisme willen we als sociaal-liberalen radicaal een halt toeroepen.