Weten Vlamingen dat ze Aristoteles kennen dankzij een Arabische vertaling?

Uit het onderzoek van het Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek (Ispo) van KU Leuven blijkt dat 48 procent van de ondervraagde Vlamingen vindt dat de Islamitische waarden een bedreiging zijn voor Europa. Ik ben als allochtoon, schepen van diversiteit in Leuven en ondervoorzitter van de Sociaal-Liberale Partij SLP, zeer nauw betrokken bij de problematiek. Laat me dus beginnen met een positieve kijk: ik stel vast dat liefst 52 procent van de Vlamingen een veel positievere kijk heeft en niet meteen een bedreiging ziet in de islam. Ik voeg daar wel meteen aan toe dat ik de maatschappelijke problemen zeker niet onder de mat wil vegen. Integendeel zelfs.

Al in 732 versloeg de Frankische hofmeier Karel Martel een islamitisch leger onder Emir Abd el Rahman nabij de Franse stad Poitiers, in 1492 was er de bloedige verovering van Granada en Cordoba en in 1683 was er het beleg van Wenen. De inzet was altijd duidelijk: hou de Islam buiten Europa. De historische argwaan van Europa ten opzichte van de Islam verdrukt in grote mate de positieve bijdragen van de Islam op het gebied van onder meer wiskunde, filosofie en taal. Zonder overdrijven mag je stellen dat de islamcultuur de schakel is tussen de Romeinse beschaving en de Verlichting. Eén sprekend voorbeeld: de geschriften van Aristoteles zijn via een Arabische vertaling tot in Rome geraakt.

De culturele kloof tussen Europeanen en moslims is op die manier historisch gegroeid en vandaag nog lang niet weggewerkt. Wie de basiswaarden van de Islam en het westerse christendom naast elkaar legt, kan nochtans niet anders dan vaststellen dat er filosofisch heel wat overeenkomsten zijn. Waarom is er dan zoveel wantrouwen en onbegrip? Volgens mij is een schrijnend gebrek aan interactie het basisprobleem. Simpel gezegd: we leven naast elkaar. Op een multiculturele markt is Vlaanderen gaan we proeven van de gerechten van onze Marokkaanse buurman. We zijn zelfs geweldig geïnteresseerd in het recept en hebben bewondering voor zijn kookkunsten. Maar zijn we ook op één of andere manier geïnteresseerd in de dagelijkse zorgen van onze allochtone buurman? Ik vrees van niet. Maar het omgekeerde is helaas ook waar.

Het is hoog tijd dat we meer verbondenheid creëren. Openheid is de lange weg die we daarbij moeten bewandelen. Openheid van beide kanten wel te verstaan. Als President Obama oproept om ramen en deuren te openen voor de signalen vanuit de moslimwereld kunnen wij toch ons oogkleppen niet extra goed afsluiten. Vlamingen moeten beseffen dat ze de realiteit niet kunnen ontkennen: allochtonen zijn en blijven hier. We hebben geen andere optie dat te leren samenleven. Allochtone werkkrachten zijn noodzakelijk om onze economie te laten draaien en onze welvaart op peil te houden. Vlaanderen moet dan wel nog meer inspanningen leveren om de kansarmoede bij allochtonen te bestrijden en te investeren in hun onderwijskansen. Vandaag haalt slechts 50 procent een diploma en leeft 55 procent van de Turkse en Marokkaanse allochtonen onder de armoedegrens.

De openheid moet zich niet alleen tot gedachten en woorden beperken. De openheid waar ik voor pleit is een genuanceerd verhaal van het zorgen voor gelijke kansen en belonen van inzet. Maar dat kan je alleen als je de noden van elke doelgroep afzonderlijk bekijkt. De noden van nieuwe migranten (taalopleiding en werk) zijn in geen geval te vergelijken met de uitdagingen van tweede en derdegeneratie allochtone jongeren, geboren en getogen Vlamingen (onderwijsachterstand en identiteit).

Tot slot nog een kleine suggestie voor Ispo. Misschien kunnen jullie een aanvullend onderzoek publiceren. Maar vraag dan eens aan moslims wat zij van de Vlaamse waarden vinden. Alvast een eerste stap naar meer openheid. Ik garandeer het Ispo een verrassend, maar bijzonder leerrijk resultaat.

Mohamed Ridouani,
schepen voor SLP in Leuven